मुक्तक कविताको एउटा लघुतम आयाम हो। यसलाई मौलिक र सङ्क्षिप्त रूपमा परिचय गराउनुपर्दा 'छन्दको बन्धनमा नबाँधिई पनि सिर्जना गर्न सकिने र स्वयम्मा पूर्ण श्लोक' भनेर उल्लेख गर्न सकिन्छ । कविताका धेरै लामा आयाम मानिने महाकाव्यदेखि वर्तमानमा नेपाली साहित्यमा अति सूक्ष्म संरचनायुक्त भनेर 'एक लाइन कविता' लाई प्रयोगका रूपमा दाबी गर्ने कार्यसमेत भइरहेको देखिन्छ । यस मामलामा मुक्तक भने विगत धेरै अगाडिदेखि नै अर्थात् संस्कृत काव्यशास्त्रको शास्त्रीय मान्यताको चरणमै काव्यको एउटा प्रकार वा स्वरूपका रूपमा स्थापित भइसकेको थियो । मुक्तकको आकारलाई निरूपण गर्ने सन्दर्भमा पनि केही सीमित मतान्तरबाहेक चतुष्पद अर्थात् चार पङक्तिलाई नै यसको सङ्गठन हो भन्ने निचोड भेट्न सकिन्छ । शास्त्रीय परम्परामा मुक्तकको सन्दर्भ कविता वा काव्य विधामै चर्चा हुन्छ । त्यसैले कला र भाषाको उचित र सुसङ्गठित संयोजनबाट मात्र मुक्तकको सिर्जना हुने मान्यता रहेको छ । त्यति मात्र होइन, यसको परिभाषा र तत्त्वसमेत काव्य विधाअन्तर्गत नै गरिन्छ ।
वर्तमान समय भनेको मानिस निकै व्यस्त रहेको छु भन्ने भान गर्ने युग छु हो । विभिन्न कारणहरूले गर्दा मानिसमा फुर्सदको वा समयको अभाव नै रहेको देखिन्छ । विगतमा मानिसहरू ठुला ठुला किताबका ठेलीहरू पढ्ने, घन्टौं लामा चलचित्र र नाटकहरू हेर्ने गर्दथे । अहिले मानिस त्यसका लागि आफूलाई फुर्सदिलो ठान्दैन र त्यस्तामा उसको रुचि पनि रहेको देखिँदैन । सामाजिक सञ्जालको बन्धनभित्र जकेडिँदै गरेको